Quy chuẩn phát triển trạm sạc xe điện tại Việt Nam
Hiện ở Việt Nam còn thiếu quy chuẩn tiêu chuẩn về việc xây dựng trạm sạc, hệ thống/thiết bị bảo vệ trạm sạc.
Theo Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ KH&CN), hiện nay nước ta đang có hơn 13.500 tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN) và có tỷ lệ hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực đạt hơn 60%.
Tại thời điểm năm 2021, có 39 TCVN áp dụng cho xe điện nhưng số lượng các TCVN hiện nay mới chỉ đảm bảo một phần yêu cầu cho xe điện và các bộ phận chính như: động cơ, ắc quy, pin của xe điện nói chung mà chưa đảm bảo được các yêu cầu phát sinh hay những thay đổi lớn trong thời gian gần đây như các tiêu chuẩn mới liên quan đến cuộc cách mạng về pin, về thời gian sạc, hay về các hệ thống điều khiển trong xe điện. Các TCVN cũng chưa có những nội dung cụ thể như: yêu cầu kỹ thuật và an toàn điện đối với hệ thống sạc nhanh; yêu cầu về an toàn khi vận chuyển, thay thế pin/ắc quy của xe điện; yêu cầu về tái chế đối với ắc quy, pin sau một thời gian sử dụng; yêu cầu và đặc tính của thiết bị nạp tự động;... Hệ thống QCVN chưa có quy chuẩn kỹ thuật và an toàn cụ thể nào về tiêu chuẩn của thiết bị và hệ thống trạm sạc cũng như các yêu cầu an toàn trong quá trình sạc.
Tại thị trường Việt Nam, hiện đã có nhiều hãng xe giới thiệu các mẫu xe điện mới. Tuy nhiên rất cả mới chỉ dừng ở mức “thăm dò”, hoặc có bán ra thì cũng có số lượng rất ít, chỉ có lắp đặt sạc theo xe tại nhà cho khách hàng. Các hãng đều chưa quan tâm đến vấn đề phát triển hạ tầng trạm sạc phục vụ cho xe điện của mình tại Việt Nam.
Đầu tư mạnh tay mới chỉ có VinFast là đơn vị duy nhất đầu tư trong việc phát triển hạ tầng trạm sạc trên cả nước. Mục tiêu của VinFast là xây dựng 150.000 cổng sạc với 3.000 trạm sạc trong toàn quốc để đảm bảo việc lưu thông của xe điện, tại các tỉnh phía Bắc dự kiến sẽ xây dựng khoảng 200 trạm với các trụ sạc được đầu tư có công suất 60kW, 150kW và 300kW. Thời gian dự kiến sẽ hoàn thành trong quý III/2022.
Tuy nhiên, trong một hội thảo mới đây, đơn vị này cho biết trong quá trình xây dựng trạm sạc xe điện gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân là vì Bộ Khoa học và công nghệ có quy chuẩn/tiêu chuẩn về trụ sạc nhưng chưa có quy chuẩn tiêu chuẩn về việc xây dựng trạm sạc, hệ thống/thiết bị bảo vệ trạm sạc. Bên cạnh đó là các vấn đề pháp lý, việc hướng dẫn lắp đặt trạm sạc ở mỗi địa phương cụ thể có hướng dẫn lắp đặt khác nhau, nguồn điện/mức độ cung cấp điện không đồng đều…
Mặc dù đã có những cố gắng nỗ lực của các bộ, ngành trong thời gian qua khi một số tiêu chuẩn quốc gia về xe điện đã được xây dựng và công bố, những các chuyên gia trong ngành cho rằng số lượng TCVN và QCVN đối với xe điện vẫn còn thiếu và chưa thực sự đồng bộ so với hệ thống tiêu chuẩn đang lưu hành trên thế giới về xe điện.
Trong khi đó, theo số liệu của Cục Đăng kiểm Việt Nam, đến tháng 8/2022, cả nước ta đã có gần 3.000 ô tô điện được sản xuất lắp ráp, nhập khẩu, tăng gấp hơn 20 lần so với lượng ô tô điện của năm 2019. Đến nay, cả nước cũng đã có gần 1,8 triệu mô tô, xe máy điện hoạt động, phục vụ nhu cầu dân sinh hàng ngày.
Trước tình hình hiện tại ở Việt Nam và từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia trong ngành cho rằng nếu không hoàn thiện được hạ tầng trạm sạc với những quy chuẩn cụ thể thì việc phát triển xe điện tại Việt Nam sẽ khó phát triển vì người dân sẽ không thể mua xe điện khi thiếu trạm sạc. Dù có khuyến khích nhưng người dân vẫn sẽ “ngại” dùng xe điện cũng là điều dễ hiểu. Bên cạnh đó, việc thu hút các doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư ngành công nghiệp phát triển trạm sạc xe điện tại Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn.
Về vấn đề quy chuẩn cho trạm sạc xe điện, ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ và môi trường, Bộ Giao thông vận tải cho biết tại một hội thảo mới đây rằng trách nhiệm ban hành quy định quản lý, quy chuẩn/tiêu chuẩn về hệ thống trạm sạc thuộc về Bộ Công thương. Theo luật quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, khi “chưa có quy chuẩn/tiêu chuẩn quốc gia thì tuỳ theo công nghệ, bí quyết, quy định riêng của từng hãng, các doanh nghiệp sẽ tìm những tiêu chuẩn trên thế giới để áp dụng”. Toàn bộ yêu cầu về điện, đấu nối, vận tải điện, an toàn điện, hoàn toàn đã có tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế để vận hành an toàn. Nhưng vấn đề được giới chuyên gia đặt dấu hỏi là liệu các quy chuẩn theo tiêu chuẩn đó có phù hợp với Việt Nam hay không? hiệu quả đến đâu?
Trước sự bùng nổ của xe điện trên thế giới, Việt Nam cũng không nằm ngoài guồng quay đó thì một bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn riêng với hạ tầng trạm sạc cho Việt Nam là rất bức thiết trong giai đoạn đầu của lộ trình phát triển xe điện.
Ngoài ra, cũng cần tính tới việc đấu nối phù hợp với lưới điện quốc gia khi số lượng trạm sạc xe điện tăng, cần có các yêu cầu liên quan tới đấu nối trạm sạc, cụm trạm sạc, điểm đấu nối tối ưu của các trạm sạc nhanh và xây dựng hệ thống văn bản pháp luật liên quan tới phát triển hạ tầng trạm sạc, đấu nối và vận hành trạm sạc xe ô tô điện.
Thực tế, hệ thống cơ sở vật chất hiện nay liên quan đến hạ tầng trạm sạc của Việt Nam vẫn chưa thể đáp ứng nhu cầu phát triển của xe điện. Việt Nam đang thiếu các bãi đậu xe có lắp trạm sạc, trạm sạc bố trí trên các tuyến đường tỉnh lộ. Nhất là bổ sung trạm sạc cho các bãi đậu xe hiện tại. Chưa kể bài toán xây dựng mạng lưới trạm sạc cho các tuyến đi từ thành phố này sang thành phố khác cần một quãng đường rất dài di chuyển. Nếu không có trạm sạc thì rõ ràng là người tiêu dùng khó có thể tìm mua và sử dụng xe điện.
Hiện Bộ Giao thông vận tải đã được Chính phủ phê duyệt quyết định 1454 về mạng lưới đường bộ 2021- 2030, tầm nhìn 2050 và tiếp tục thực hiện Luật quy hoạch. Bộ đang xây dựng quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ cho mạng lưới quốc lộ, trong đó coi trạm sạc là 1 kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đặt trạm sạc trên quốc lộ và đường cao tốc. Dự kiến tháng 9/2023, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ hoàn thành quy hoạch này để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Nguồn: vneconomy.vn
